Urządzanie lasu

Produkt niedostępny
Poinformuj przez maila Udostepnij na Facebook Tweetnij produkt

Tytuł: Urządzanie lasu
Autor: Arkadiusz Bruchwald, Tomasz Borecki, Heronim Olenderek, Witold Rosa, Edward Stępień
Wydawca: Fundacja Rozwój SGGW
Rok wydania: 2004
Liczba stron: 212
Wymiary: 168x240 mm
Okładka miękka
ISBN 83-7274-062-3

Las jest naturalnym bogactwem kraju, pełniącym wiele różnych funkcji: chroni glebę, łagodzi klimat, magazynuje i oczyszcza wodę, produkuje olbrzymie ilości tlenu, zatrzymuje pewien procent pyłów i gazów emitowanych do atmosfery przez przemysł, obniża poziom hałasów, zaspokaja potrzeby człowieka w zakresie rekreacji, jest bazą surowca drzewnego i wielu użytków niedrzewnych. Możliwość korzystania z dobrodziejstw, jakie daje las, zawdzięczamy pokoleniom, które dbały o jego utrzymanie. Naszym obowiązkiem jako leśników jest przekazanie przyszłym pokoleniom lasu jeszcze piękniejszego i zasobniejszego. Zadania te będziemy mogli spełniać wówczas, kiedy nauczymy się racjonalnie, a przy tym intensywnie gospodarować w lesie. Las racjonalnie zagospodarowany może pełnić zarówno funkcje produkcyjne, jak i pozaprodukcyjne.

W lesie zagospodarowanym obowiązuje realizacja dwóch podstawowych zasad: trwałości lasu i produkcji oraz ciągłości użytkowania. Zasada trwałości produkcji wymaga odnowienia powierzchni bezpośrednio po założeniu zrębu. Zasada ciągłości użytkowania realizowana jest przez stałe pobieranie z lasu surowca drzewnego w odpowiedniej ilości i odpowiedniej jakości. Ustalony zgodnie z tą zasadą rozmiar użytkowania nie może zostać przekroczony.

Podstawowym dokumentem, na podstawie którego powinna być prowadzona gospodarka leśna są plany urządzenia lasu. Są one sporządzane - najczęściej dla nadleśnictw - cyklicznie (zwykle co 10 lat), zapewniając ciągłość w programowaniu gospodarki i możliwość jej korygowania w kolejnych okresach na podstawie aktualnego stanu lasu i analizy dotychczasowej działalności. Zasad sporządzania takich planów uczy dyscyplina zwana urządzaniem lasu. Ważną częścią składową planów urządzenia lasu, oprócz ustalania wielkości etatu użytkowania, jest między innymi plan użytkowania głównego (wykazy cięć użytków rębnych i przed rębnych) oraz plan hodowli lasu (zadania w zakresie odnowienia i pielęgnowania lasu). Są one ściśle ze sobą związane. Do ich prawidłowego opracowania, leśnik musi sobie przyswoić dużą wiedzę o lesie.

Wykaz cięć użytków rębnych sporządzany jest w zasadzie na okres pierwszego 10-leria, przy uwzględnieniu obowiązujących zasad ustalania kolejności, w jakiej poszczególne drzewostany są przeznaczane do wyrębu. Sporządza się go, biorąc pod uwagę wymogi ładu czasowego i przestrzennego. Głównym kryterium ładu czasowego jest wiek dojrzałości, tj. wiek, w którym drzewostan przeznaczony jest do wyrębu. Z analizy ładu przestrzennego wynika usytuowanie zrębu w lesie. Łączna wielkość obszaru lasu przeznaczonego do wyrębu musi być tak ustalona, aby nie została zachwiana zasada ciągłości użytkowania. Zestawienie cięć użytków przedrębnych sporządzane jest z uwzględnieniem czyszczeń późnych i trzebieży, przy czym do realizacji powierzchniowej rozmiar cięć traktowany jest jako wielkość obligatoryjna, zaś miąższościowy jako prognoza.

Plan hodowli lasu jest wynikiem wcześniej przeprowadzonego planowania hodowlanego, przy uwzględnieniu zasad gospodarki leśnej (sposób zagospodarowania lasu, rębnia, skład docelowy drzewostanu) przyjętych dla poszczególnych gospodarstw (obrębów siedliskowych). Ustalenia te pozwalają na ujęcie w planie odnowienia i pielęgnowania lasu takich elementów, jak skład gatunkowy na powierzchni odnawianej, stopień i forma zmieszania gatunków drzew, liczba wysadzanych drzew itd.

Do sporządzenia planu urządzenia lasu niezbędne są informacje o lesie, zarówno o charakterze ogólnym, jak i szczegółowym. Informacje te można podzielić na trzy zasadnicze grupy: geodezyjne, siedliskowe i dendrometryczne. Informacje geodezyjne są podstawą sporządzania różnych map leśnych, projektów dróg, mostów i przepustów, projektów lokalizacji składnic, budynków itp. Informacje z zakresu siedlisko-znawstwa są niezbędne dla celów planowania hodowlanego. Wyniki pomiarów dendrometrycznych informują o stanie drzewostanów i lasu, m.in. wiek, zasobność i produkcyjność oraz o zachodzących zmianach zasobów.

Dążąc w obecnej dobie do kształtowania lasu wielofunkcyjnego ujawniają się w planowaniu urządzeniowym nowe zadania lub ulega zmianie ich zakres i znaczenie. Fakt ten powoduje wzrost zapotrzebowania na nowe informacje o lesie i środowisku leśnym, które umożliwią kompleksową ocenę stanu lasu i waloryzację jego funkcji.

Informacje potrzebne do sporządzania map leśnych oraz różnego rodzaju projektów uzyskuje się na podstawie pomiarów geodezyjnych i fotogrametrycznych. Pomiary te mają na celu przede wszystkim ustalenie stanu posiadania i uregulowanie stosunków prawnych gospodarstwa leśnego oraz przygotowanie map sytuacyjno-wysokościowych jako podstawy dla prac projektowych. Metody geodezyjne wykorzystywane są również przy realizacji różnego rodzaju projektów inżynierskich. Fotogrametria i fotointerpretacja, szybko rozwijające się działy geodezji, świadczą nieocenione usługi nie tylko przy sporządzaniu map, ale również w monitorowaniu zdrowotnego i sanitarnego stanu lasu.

Dendrometria - nauka o pomiarze lasu - wykorzystywana jest nie tylko w urządzaniu lasu. Ma ona duże znaczenie dla użytkowania lasu, gdzie wymagana jest znajomość zarówno ogólnej miąższości drzewa i drzewostanu, jak i miąższości odpowiednich sortymentów. Dużą rolę pełni również dendrometria w badaniach naukowych. Jest ona wykorzystywana do oceny różnych czynników i zabiegów gospodarczych oddziałujących na las: do oceny wpływu emisji przemysłowych, w badaniach efektów melioracji leśnych, cięć produkcyjnych, do oceny strat spowodowanych przez grzyby i owady itd. Dendrometria pełni tu rolę metody badawczej dla nauki o produkcyjności lasu.

Duże możliwości rozwoju geodezji, dendrometrii i urządzania lasu stwarza zastosowanie techniki komputerowej. Technika ta pozwala na szybką syntezę zebranych informacji o lesie. Pozwala również na budowę i wykorzystanie w leśnictwie, w tym szczególnie na poziomie nadleśnictwa, systemów informacji przestrzennej. Wymaga to jednak opanowania dodatkowej wiedzy, szczególnie z zakresu informatyki i statystyki matematycznej. Komputer umożliwia posługiwanie się skomplikowanymi metodami matematyczno-statystycznymi: metodami wynikającymi z teorii prób, metodami regresji, korelacji i analizy wariancji, metodami optymalizacyjnymi. Przykładem wykorzystania takich metod jest określanie miąższości drzewostanu na podstawie opracowanych wzorów empirycznych, a także stosowana w praktyce urządzeniowej statystyczna metoda taksacji lasu. Brak w programie szkoły średniej metod statystyki matematycznej utrudnia, a niekiedy uniemożliwia wprowadzanie do zajęć analizy metod pomiaru lasu.

Życząc młodym leśnikom jasności umysłu w studiowaniu wiedzy o lesie, będziemy wdzięczni za każdą uwagę o treści zawartej w podręczniku.
AUTORZY

Spis treści:
Część I
GEODEZJA
I. Wiadomości ogólne
A. Geodezja jako nauka
B. Działy geodezji
C. Układy geodezyjne
D. Jednostki miar i ich zamiana
    1. Miara długości, powierzchni i objętości
    2. Miary kątowe
E. Mapy
    1. Definicja mapy
    2. Skala mapy
    3. Podziałka i jej zastosowanie
        a. Podziałka liniowa
        b. Podziałka poprzeczna
    4. Rodzaje map
F. Znaczenie geodezji w leśnictwie

II. Pomiary sytuacyjne
A. Ogólne zasady pomiarów
B. Osnowy geodezyjne
C. Pomiar obiektów metodą związków liniowych
    1. Tyczenie prostych i pomiar długości
        a. Tyczenie prostych
        b. Sprzęt do pomiaru długości
        c. Pomiar długości w terenie płaskim
        d. Pomiar długości w terenie falistym
    2. Tyczenie kątów prostych. Węgielnica
    3. Metody pomiaru szczegółów
        a. Metoda domiarów prostokątnych
        b. Metoda przedłużeń
        c. Metoda wcięć liniowych
        d. Metoda biegunowa
        e. Metoda wcięć kątowych
    4. Zasady organizacji prac pomiarowych
D. Poligonowy pomiar obiektów
    1. Wiadomości ogólne
    2. Teodolit
        a. Budowa
        b. Warunki konstrukcyjne
        c. Pomiar kąta
    3. Opracowanie wyników pomiarów poligonowych
E. Pomiary busolowe
    1. Wiadomości ogólne
    2. Instrument busolowy
        a. Busola
        b. Dalmierz Reichenbacha
        c. Koło pionowe
    3. Busolowy pomiar szczegółów
    4. Opracowanie wyników pomiarów busolowych
F. Rysowanie map sytuacyjnych
    1. Wiadomości ogólne o kartowaniu i reprodukcji map
    2. Koordynatograf i digimetr
    3. Pantograf
G. Obliczanie powierzchni pomierzonych obiektów
    1. Sposób analityczny
    2. Sposób graficzny
    3. Sposób kombinowany
    4. Sposób mechaniczny
    5. Wyrównanie wyników obliczeń
   
III. Pomiary wysokościowe
A. Wiadomości ogólne
B. Rodzaje niwelacji
    1. Niwelacja geometryczna
    2. Niwelacja trygonometryczna
    3. Inne rodzaje niwelacji
C. Niwelatory
D. Zastosowania niwelacji
    1. Niwelacja trasy
    2. Sporządzanie przekrojów podłużnych i poprzecznych

IV. Pomiary sytuacyjno-wysokościowe
A. Rodzaje pomiarów sytuacyjno-wysokościowych
B. Niwelacja terenowa
    1. Niwelacja metodą punktów rozproszonych
    2. Niwelacja siatkowa
C. Tachimetria
    1. Zasady pomiarów tachimetrycznych
    2. Tachimetry
        a. Teodolit uniwersalny
        b. Tachimetry typu Dahlta
        c. Tachimetry elektroniczne
    3. Organizacja pracy w terenie
    4. Obliczenia tachimetryczne i kreślenie warstwic
D. Użytkowanie map sytuacyjno-wysokościowych

V. Pomiary realizacyjne
A. Tyczenie linii oddziałowej
B. Projektowanie i wytyczanie na gruncie działek (zrębów) o określonych rozmiarach

VI. Fotogrametria i fotointerpretacja
A. Wiadomości ogólne
B. Fotogrametria
    1. Podział fotogrametrii
    2. Techniki fotograficzne
    3. Rodzaje zdjęć lotniczych
    4. Ocena zdjęcia lotniczego
    5. Ustalanie skali zdjęć lotniczych
    6. Identyfikacja treści zdjęć lotniczych
    7. Stereoskopowe odczytywanie zdjęć
        a. Zasada widzenia stereoskopowego
        b. Stereoskop lustrzany ze śrubą paralaktyczną
        c. Układanie zdjęć pod stereoskopem
    8. Fotogrametryczne metody sporządzania map-
        a. Metoda kombinowana
        b. Metoda uniwersalna
    9. Fotogrametria w urządzaniu lasu
        a. Wykorzystanie zdjęć w taksacji leśnej
        b. Ustalanie granic wyłączeń
        c. Inne zastosowanie fotogrametrii
C. Fotointerpreracja dla potrzeb ochrony lasu

VII. Globalny System Pozycyjny - GIS (Global Positioning System)

VIII. Systemy informacji przestrzennej

Część II
POMIAR DRZEW I DRZEWOSTANÓW
I. Pomiar drzewa leżącego
A. Charakterystyka obiektu pomiaru
    1. Pojęcie pnia i strzały
    2. Kształt strzał
        a. Geometryczne bryty obrotowe
        b. Kształt przekroju podłużnego strzał
        c. Kształt przekroju poprzecznego strzał
B. Określanie miąższości strzały i części strzały
    1. Wzory zwykłe
        a. Wzór środkowego przekroju
        b. Wzór Hossfelda
    2. Wzory sekcyjne
C. Dokładność wzorów dendrometrycznych
    1. Definicje błędów
    2. Teoretyczna dokładność wzorów dendrometrycznych
    3. Empiryczna dokładność wzorów dendrometrycznych
D. Wykonywanie pomiarów na drzewie leżącym
    1. Pomiar długości
    2. Pomiar grubości
    3. Określanie powierzchni przekroju poprzecznego
E. Pomiar miąższości różnych sortymentów drewna
F. Sposoby pomiaru miąższości oparte na zasadach fizyki

II. Pomiar drzewa stojącego
A. Pomiar grubości
B. Pomiar wysokości
    1. Zasada geometryczna
    2. Zasada trygonometryczna
C. Pierśnicowa liczba kształtu
    1. Definicja i rodzaje liczb kształtu
    2. Zależność pierśnicowej liczby kształtu strzały od niektórych cech drzewa
    3. Określanie pierśnicowej liczby kształtu drzewa
D. Określanie miąższości drzewa stojącego
    1. Tablice liczb kształtu
    2. Tablice miąższości
    3. Wzór Denzina
E. Określanie miąższości strzały i części strzały bez kory

III. Pomiar drzewostanu
A. Zasady ogólne
B. Określanie elementów miąższości
    1. Pomiar pierśnic
    2. Przeciętny przekrój drzewostanu
    3. Przeciętna pierśnica drzewostanu
    4. Pierśnicowe pole przekroju drzewostanu
        a. Sposób wymagający pomiaru pierśnic wszystkich drzew
        b. Sposób Uczenia drzew
        c. Sposób powierzchni próbnych
        d. Sposób Bitterlicha
    5. Pomiar wysokości
        a. Średnia wysokość drzew w stopniach pierśnic
        b. Średnia wysokość drzewostanu
        c. Stałe krzywe wysokości
    6. Pomiar grubości kory. Procent grubości kory
    7. Pierśnicowa liczba kształtu
        a. Określanie pierśnicowej liczby kształtu dla stopni pierśnic
        b. Pierśnicowa liczba kształtu drzewostanu
    8. Wysokość kształtu
C. Określanie miąższości drzewostanu
    1. Podział metod
    2. Metody pomiarowe i pomiarowo-szacunkowe
        a. Metody drzew próbnych
        b. Zastosowanie tablic miąższości
        c. Wykorzystanie wzorów empirycznych
    3. Metody szacunkowe
    4. Miąższość drzewostanu na pniu bez kory
        a. Zastosowanie procentu miąższości kory
        b. Zastosowanie tablic miąższości
        c. Wykorzystanie wzorów empirycznych
    5. Miąższość sortymentów drzewostanu na pniu
        a. Zastosowanie tablic sortymentowych Borzemskiego
        b. Zastosowanie tablic miąższości i zbieżystości dłużyc, kłód i wyrzynków Radwańskiego
       
IV. Określanie wieku drzewa i drzewostanu
A. Wiek drzewa
    1. Liczenie okółków
    2. Liczenie słojów na przekroju poprzecznym pnia
B. Wiek drzewostanu

V. Określanie przyrostu drzewa i drzewostanu
A. Przyrost drzewa
    1. Określanie przyrostu elementów miąższości
        a. Grubość
        b. Długość
    2. Określanie przyrostu miąższości
        a. Sposoby zwykłe
        b. Sposoby sekcyjne
B. Przyrost drzewostanu
    1. Wiadomości wstępne
        a. Pojęcie przyrostu miąższości drzewostanu
        b. Rodzaje przyrostu miąższości
        c. Podział metod określania przyrostu miąższości drzewostanu
    2. Określanie wstecz bieżącego przyrostu miąższości drzewostanu przez pomiar jednorazowy w końcu okresu
        a. Metody pomiarowe. Zastosowanie tablic miąższości (sposób Grochowskiego)
        b. Metody szacunkowe. Zastosowanie tablic zasobności

Część III
PODSTAWY URZĄDZANIA LASU
I. Wiadomości wstępne
    1. Pojęcie i zadania urządzania lasu
    2. Pojęcie gospodarstwa leśnego
    3. Funkcje lasu i cele gospodarstwa leśnego
    4. Stan lasów w Polsce
    5. Specyfika gospodarstwa leśnego i produkcji leśnej

II. Czynniki produkcji i ich rola w organizacji gospodarstwa leśnego

III. Podstawy organizacji ładu czasowego i
    1. Ład czasowy a intensyfikacja produkcji leśnej
    2. Ład czasowy a równomierność dochodów
        a. Obręb gospodarczy
        b. Model lasu normalnego i jego ocena
        c. Model lasu rzeczywistego

IV. Podstawy systemizacji lasu
    1. Pojęcie i zadania ładu przestrzennego
    2. Metoda kierunku cięć
    3. Jednostki systemizacyjne, podział powierzchniowy
    4. Nieprawidłowości w przestrzennym rozmieszczeniu drzewostanów

V. Podstawy przyrodnicze urządzania lasu
    1. Klimat, gleba, zasięgi drzew
    2. Rejonizacja przyrodniczoleśna
    3. Metody oznaczania jakości siedlisk leśnych
    4. Klasyfikacja siedlisk leśnych w Polsce

VI. Metody urządzania lasu
    1. Metody obrębowe
    2. Metody drzewostanowe
    3. Metody strukturalne

Część IV
TECHNIKA PRAC URZĄDZENIOWYCH
I. Operat urządzania lasu

II. Zasady sporządzania planu urządzenia lasu
A. Podział i kolejność prac urządzeniowych
B. Prace przygotowawcze
    1. Weryfikacja dokumentów katastralnych
    2. Prace glebowosiedliskowe
    3. Analiza i korekta istniejącego podziału powierzchniowego
    4. Aktualizacja zasięgu i lokalizacji obszarów chronionych
C. Taksacja drzewostanów
    1. Zasady tworzenia wyłączeń leśnych
    2. Elementy taksacyjne drzewostanu i sposoby ich określania
        a. Struktura (budowa) pionowa
        b. Skład gatunkowy
        c. Zmieszanie
        d. Wiek
        e. Miąższość
        f. Stopień (wskaźnik, czynnik) zadrzewienia
        g. Bieżący przyrost miąższości
        h. Jakość drzewostanu
        i. Przeciętna wysokość i pierśnica, klasa bonitacji siedliska
        j. Zwarcie, luki
        k. Podrost, nalot, podszyt
        l. Pochodzenie
        m. Opis wyłączeń obejmujących grunty nieleśne
        n. Wskazówki gospodarcze na najbliższy okres gospodarczy (10-lecie)
    3. Technika sporządzania opisów taksacyjnych
D. Prace kameralne
    1. Opracowanie materiałów i zestawień inwentaryzacyjnych oraz sporządzanie map leśnych
        b. Sporządzanie oryginału opisów taksacyjnych
        c. Wykonywanie map przeglądowych
        d. Rejestr powierzchniowy
        e. Tabela klas wieku
        f. Inne zestawienia
        g. Technika komputerowa w urządzaniu lasu
    2. Zasady opracowywania ogólnej części operatu
        a. Ogólna charakterystyka lasu
        b. Analiza gospodarki przeszłej
        c. Podstawy gospodarki przyszłej
    3. Sporządzanie szczegółowych planów zagospodarowania lasu
        a. Plan cięć
        b. Plan hodowli lasu
        c. Plan ochrony lasu
        d. Plan ubocznego użytkowania lasu
        e. Plan zagospodarowania turystycznego
        f. Inne plany (aneksy)

III. Nowoczesne metody taksacji lasu
    1. Metoda statystyczna
    2. Metoda fotolotnicza
    3. Metody kombinowane
    4. Wielkoobszarowa inwentaryzacja lasu

IV. Organizacja urządzania lasu w Polsce
    1. Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej
    2. Rewizja planów urządzenia lasu

V. Zasady urządzania lasów rezerwatowych oraz lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa
    1. Plany ochrony parków narodowych i rezerwatów przyrody
    2. Urządzanie lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa

VI. Wykaz ważniejszych symboli i skrótów stosowanych w opisach taksacyjnych
Literatura



 

 

 

Brak opinii dla tego produktu!
Dodaj opinię
Poprzedni Poprzedni Produkt 27 z 75 Następny Następny
Kategoria Lasy, Leśnictwo

Producenci i wydawnictwa
Producent - informacja
Inne produkty
Brak produktu?

emailtelefon
Polecamy
Usuwanie drzew i krzewów
Wybrane problemy prawa leśnego
Renowacja - Metody konserwacji antyków i starych przedmiotów
Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce (Reprint 1907)
Ćwiczenia laboratoryjne i projektowe z technologii tworzyw drzewnych
Wybrane problemy prawa leśnego
Usuwanie drzew i krzewów
Ćwiczenia laboratoryjne i projektowe z technologii tworzyw drzewnych
Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce (Reprint 1907)
Renowacja - Metody konserwacji antyków i starych przedmiotów
Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce (Reprint 1907)
Ćwiczenia laboratoryjne i projektowe z technologii tworzyw drzewnych
Wybrane problemy prawa leśnego
Usuwanie drzew i krzewów